Подготовка к ЦТ и ЦЭ

Белорусский язык

38 отдельных конспектов по темам ЦЭ/ЦТ 2026: правила, объяснения, примеры и учебники белорусской школы.

Конспект и все темы программы 2026

1. 01 Как устроен тест
   40 заданий, 120 минут, части А и В и разделы — по спецификации РИКЗ 2026.
2. 02 Мова і маўленне, нормы літаратурнай мовы
   Мова — сістэма сродкаў зносін, маўленне — іх выкарыстанне.
3. 03 Тэкст і яго прыметы
   Тэкст мае тэму, асноўную думку, звязнасць і завершанасць.
4. 04 Тыпы і стылі маўлення
   Апавяданне перадае падзеі, апісанне — прыметы, разважанне — тэзіс і доказы.
5. 05 Гукі і арфаэпія
   Гук і літара — розныя адзінкі.
6. 06 Склад і націск
   Склад утвараецца вакол галоснага гука; націск вылучае адзін склад.
7. 07 Правапіс галосных
   Аканне і яканне адлюстроўваюцца на пісьме паводле ўмоў і выключэнняў.
8. 08 Зычныя гукі і іх правапіс
   Зычныя характарызуюць па цвёрдасці, звонкасці і спосабе вымаўлення.
9. 09 Правапіс у і ў, мяккага знака і апострафа
   Правапіс у/ў залежыць ад гукавога асяроддзя і асобных правіл.
10. 10 Вялікая літара; разам, праз злучок і асобна
    Вялікая літара вылучае ўласныя назвы.
11. 11 Лексічнае значэнне слова
    Лексічнае значэнне вызначаюць па кантэксце.
12. 12 Амонімы, сінонімы, антонімы, паронімы
    Амонімы супадаюць формай, сінонімы блізкія значэннем, антонімы супрацьлеглыя.
13. 13 Фразеалагізмы і лексічныя нормы
    Фразеалагізм — устойлівае спалучэнне з цэласным значэннем.
14. 14 Марфемы, аснова і канчатак
    Марфемы — значымыя часткі слова.
15. 15 Чаргаванне і правапіс прыставак
    Чаргаванне змяняе гукі ў роднасных словах або формах.
16. 16 Спосабы словаўтварэння
    Спосаб словаўтварэння вызначаюць па найбліжэйшым утваральным слове.
17. 17 Складаныя і складанаскарочаныя словы
    Складаныя словы аб’ядноўваюць асновы або словы, абрэвіятуры — скарочаныя кампаненты.
18. 18 Часціны мовы
    Часціны мовы вылучаюць паводле значэння, граматычных прымет і функцыі.
19. 19 Назоўнік: значэнне і граматычныя прыметы
    Назоўнік называе прадмет у шырокім граматычным сэнсе.
20. 20 Скланенне і правапіс назоўнікаў
    Склонавы канчатак залежыць ад скланення, асновы, ліку і значэння.
21. 21 Прыметнік
    Прыметнік называе прымету і дапасуецца да назоўніка.
22. 22 Лічэбнік
    Лічэбнік абазначае колькасць або парадак.
23. 23 Займеннік
    Займеннік указвае на прадмет, прымету або колькасць без непасрэднага называння.
24. 24 Дзеяслоў: формы, трыванне, спражэнне
    Дзеяслоў мае трыванне, зваротнасць, пераходнасць, лад і іншыя прыметы.
25. 25 Дзеепрыметнік
    Дзеепрыметнік абазначае прымету праз дзеянне і спалучае прыметы дзеяслова і прыметніка.
26. 26 Дзеепрыслоўе
    Дзеепрыслоўе абазначае дадатковае дзеянне і не змяняецца.
27. 27 Прыслоўе
    Прыслоўе называе прымету дзеяння або прыметы і звычайна не змяняецца.
28. 28 Прыназоўнік і злучнік
    Прыназоўнік выражае адносіны і патрабуе склонавай формы, злучнік звязвае аднародныя члены або часткі сказа.
29. 29 Часціца і выклічнік
    Часціца надае адценне або ўдзельнічае ва ўтварэнні формы.
30. 30 Словазлучэнне
    Словазлучэнне складаецца з галоўнага і залежнага слова.
31. 31 Сказ і яго тыпы
    Сказ выражае паведамленне, пытанне або пабуджэнне.
32. 32 Двухсастаўныя і аднасастаўныя сказы
    Двухсастаўны сказ мае дзейнік і выказнік; аднасастаўны арганізаваны вакол аднаго галоўнага члена.
33. 33 Сказы з аднароднымі членамі
    Аднародныя члены выконваюць аднолькавую функцыю і адносяцца да аднаго кампанента.
34. 34 Звароткі, пабочныя і ўстаўныя канструкцыі
    Зваротак называе адрасата.
35. 35 Адасобленыя члены сказа
    Адасабленне выдзяляе азначэнні, прыдаткі і акалічнасці пры пэўных структурных і сэнсавых умовах.
36. 36 Складаназлучаныя сказы
    Часткі складаназлучанага сказа раўнапраўныя і звязаны злучальным саюзам.
37. 37 Складаназалежныя сказы
    У складаназалежным сказе даданая частка залежыць ад галоўнай.
38. 38 Бяззлучнікавыя сказы і розныя віды сувязі
    У бяззлучнікавым сказе адносіны перадаюць сэнс і інтанацыя: пералік, тлумачэнне, прычына, умова, вынік.
39. 39 Простая і ўскосная мова
    Простая мова захоўвае чужое выказванне, ускосная перадае яго праз аўтарскую структуру.
40. 40 Базовые задания
    Шпаргалка по ключевым правилам и 10 тренировочных заданий в формате ЦЭ/ЦТ с разбором. 10 задач

Материалы: Krok, собственные материалы. Структура теста — по спецификации РИКЗ 2026 года; тренировочные задания составлены Krok, это не задания РИКЗ.